Yn ystod Diwali, Gŵyl y Golau, hoffai Gwasanaeth Tân ac Achub Gogledd Cymru atgoffa cymunedau Sikh, Hindŵ a Jain  i ddathlu’r ŵyl yn ddiogel. Er bod y syniad y tu ôl i’r ŵyl a’r modd y caiff ei dathlu yn amrywio o un ardal i’r llall, yr un yw hanfod yr ŵyl yn y bôn; sef ymhyfrydu yn y Golau Mewnol (Atma) neu’r realiti sydd wrth wraidd popeth (Brahman).

Mae Diwali yn adnabyddus fel ‘Gŵyl y Golau’ ac yn ystod yr ŵyl ceir cynnydd yn y defnydd o 'divas' neu lampau olew. Credir bod y golau yn arwydd o ddaioni ac felly cânt eu llosgi drwy’r dydd ac yn ystod y nos i gadw’r tywyllwch a’r drygioni draw.  

Dengys yr ystadegau bod y risg o dân yn cynyddu yn ystod Diwali, gan fod pobl yn dathlu trwy gynnau tân gwyllt, tanio canhwyllau a divas a choginio prydau arbennig i’w teulu a’u ffrindiau, a thrwy gymryd rhagofalon syml gallwch leihau’r risg i chi a’ch teulu.  

Larymau Mwg

  • Mae Larymau mwg yn achub bywydau - felly gwnewch yn siŵr bod gennych chi larymau mwg gweithredol ar bob llawr yn eich cartref. Mewn achos o dân bydd y larwm yn eich rhybuddio ar unwaith ac yn rhoi cyfle i bawb yn eich cartref fynd allan mewn pryd.

Canhwyllau

  • Rhowch ganhwyllau mewn daliwr canhwyllau pwrpasol fel na allant droi drosodd a gosodwch nhw ar arwynebedd a all wrthsefyll gwres
  • Diffoddwch ganhwyllau cyn gadael yr ystafell a chyn mynd i’r gwely
  • Cadwch ganhwyllau ymhell o gyrraedd plant ac anifeiliaid anwes
  • Cadwch ganhwyllau ymhell o rubanau, cardiau cyfarch ac addurniadau eraill - Mae’r rhain yn gallu mynd ar dân yn hawdd iawn
  • Cadwch ganhwyllau ymhell o ddrafftiau, llenni, ffabrigau a dodrefn, rhag ofn iddynt fynd ar dân
  • Cadwch ganhwyllau ymhell o dillad a gwallt - os oes perygl y gwnewch chi anghofio am y gannwyll a gwyro drosti, symudwch hi

Coginio

  • Peidiwch â cholli canolbwyntiad wrth goginio - diffoddwch y gwres neu ei droi i lawr os es raid i chi adael y gegin
  • Cofiwch wneud yn siŵr eich bod chi wedi diffodd yr hob a’r popty ar ôl gorffen coginio
  • Cymrwch bwyll arbennig wrth ffrio gyda saim dwfn neu wrth goginio gydag olew - fe all olew fynd ar dân yn hawdd iawn - defnyddiwch ffrïwr saim dwfn gyda thermostat i reoli’r gwres fel nad ydi’r saim yn gorboethi
  • Gwnewch yn siŵr nad ydi handlenni sosbenni’n mynd dros ochr y popty rhag ofn iddynt gael eu taro drosodd
  • Cymrwch bwyll os ydych yn gwisgo dillad llac - fe allant fynd ar dân yn hawdd iawn
  • Cadwch lieiniau sychu llestri a chadachau ymhell o’r popty a’r hob
  • Gwnewch yn siŵr eich bod chi wedi diffodd y popty ar ôl gorffen coginio
  • Peidiwch â gadael plant yn y gegin ar eu pen eu hunain os oes gennych chi fwyd yn coginio ar yr hob
  • Cymrwch bwyll os ydych yn gadael y gegin wrth goginio, tynnwch sosbenni oddi ar y gwres neu trowch y gwres i lawr rhag ofn
  • Cadwch eich popty, hob a gril yn lân ac mewn cyflwr gweithredol da. Fe all braster a saim sydd wedi casglu fynd ar dân

Ffrio mewn saim dwfn

  • Cymrwch bwyll wrth goginio gydag olew poeth - fe all fynd ar dân yn hawdd iawn.
  • Gwnewch yn siŵr bod y bwyd yn sych cyn ei roi yn yr olew poeth rhag ofn iddo dasgu.
  • Os ydi’r olew yn dechrau mygu - mae’n rhy boeth. Diffoddwch y gwres a gadael i’r olew oeri.
  • Defnyddiwch ffrïwr saim dwfn gyda thermostat. Dydi’r rhain ddim yn gallu gorboethi
  • Peidiwch â’i mentro hi. Diffoddwch y gwres os ydi hi’n ddiogel i chi wneud hynny.
  • Peidiwch byth â thaflu dŵr drosto.
  • Peidiwch â cheisio taclo’r tân eich hun - Ewch Allan, Arhoswch Allan a Galwch 999

Tân Gwyllt

Cadwch blant yn ddiogel

Rydym ni am i blant fwynhau tân gwyllt ond mae’n rhaid iddynt ddeall eu bod yn gallu bod yn beryglus os cânt eu defnyddio’n anghywir. Pob blwyddyn mae dros hanner yr anafiadau tân gwyllt yn digwydd i blant. Mae rhagor o wybodaeth ar gadw plant yn ddiogel ar gael gan yr Ymddiriedolaeth Atal Damweiniau Ymhlith Plant ac yn Direct.gov

Oeddech chi’n gwybod bod ffyn gwreichion (sbarclers) bum gwaith yn boethach na olew coginio? Peidiwch byth â’u rhoi i blant dan bump oed.

Cadwch anifeiliaid yn ddiogel

Dylech amddiffyn eich anifeiliaid anwes ar yr adegau o’r flwyddyn pan gaiff tân gwylltu eu tanio.

Ymhle i'w prynu

  • Peidiwch â cheisio arbed ceiniog neu ddwy.  Prynwch dân gwyllt o siop ddibynadwy  a gwnewch yn siŵr eu bod yn cydymffurfio â'r Safon Brydeinig. Mae hyn yn golygu y dylent fod â’r marc diogelwch BS 7114 arnynt
  • Weithiau bydd siopau yn agor dros dro cyn Noson Tân Gwyllt ac efallai nad y siopau hyn yw'r llefydd gorau i brynu tân gwyllt. Weithiau nid yw staff y siopau hyn yn gwybod llawer am ddefnyddio tân gwyllt ac efallai na fydd y tân gwyllt y maent yn ei werthu yn cydymffurfio â'r Safonau Prydeinig
  • Peidiwch byth â phrynu tân gwyllt o rywle amheus, megis o gefn fan neu stondin farchnad dros dro heb drwydded

 

Beth i'w brynu

Mae sawl math gwahanol o dân gwyllt.  Mae gan y cyhoedd yr hawl i brynu a chynnau mwyafrif y tân gwyllt Categori 1 i 3.  Mae'r rhain yn cynnwys tân gwyllt y gellir eu tanio tu mewn, yn yr ardd ac yn ystod arddangosfeydd.  Darllenwch y bocs yn ofalus a gwnewch yn siŵr bod y tân gwyllt yr ydych wedi ei brynu yn addas ar gyfer eich lleoliad.

Mae rhai mathau o dân gwyllt sydd ar gael i'w prynu a'u defnyddio gan bobl broffesiynol yn unig. Mae'r rhain yn cynnwys: bomiau awyr, ffrwydron awyr, mortarau, clecars, rocedi bychan, tân gwyllt crwydrol; rhai mathau o dân gwyllt categori 2 a 3 sydd yn fwy na'r maint penodedig; a thân gwyllt Categori 4.

Cynnau tân gwyllt

Dim ond un person ddylai fod yn gyfrifol am y tân gwyllt. Os mai chi sy'n gyfrifol, gwnewch yn siŵr eich bod yn cymryd y rhagofalol angenrheidiol.  Darllenwch y cyfarwyddiadau yng ngolau dydd a pheidiwch ag yfed alcohol hyd nes eich bod wedi gorffen cynnau'r tân gwyllt.  Gwnewch baratoadau ymlaen llaw, ac yng ngolau dydd.

Ar y noson  byddwch angen:

  • Bwced o ddŵr.
  • Menig ac offer i amddiffyn eich llygaid.
  • Bwced o bridd i roi'r tân gwyllt ynddo.
  • Offer addas os ydych yn bwriadu tanion Olwynion Catrin neu lansio rocedi.

Os ydych chi’n bwriadu cynnau tân gwyllt i ddathlu achlysur, dilynwch y cod tân gwyllt.

Dilynwch y cod tân gwyllt bob amser

  • Safwch yn ddigon pell yn ôl
  • Cadwch anifeiliaid anwes yn y tŷ
  • Cadwch dân gwyllt mewn bocs caeedig
  • Prynwch dân gwyllt gyda marc CE arnynt
  • Taniwch hwy hyd braich gan ddefnyddio tapr
  • Dilynwch y cyfarwyddiadau unigol ar gyfer y  tân gwyllt
  • Peidiwch byth â rhoi sbarcler i blentyn dan bump oed
  • Peidiwch ag yfed alcohol os ydych chi’n tanio tân gwyllt
  • Goruchwyliwch blant os oes tân gwyllt gerllaw
  • Taniwch sbarclers un ar y tro a gwisgwch fenig
  • Peidiwch byth â chadw tân gwyllt yn eich poced na’u taflu
  • Peidiwch byth â mynd yn ôl at dân gwyllt ar ôl ei danio -fe all ffrwydro hyd yn oed os nad ydyw wedi gweithio

 

Cyngor i drefnwyr arddangosfeydd tân gwyllt

 

Tân gwyllt a’r gyfraith

Mae rheolau ynglŷn â phryd y gellir gwerthu tân gwyllt ac i bwy - yn ogystal â phryd y gellir eu tanio.

Os ydych chi dan 18, allwch chi ddim:

  • Prynu’r math o dân gwyllt sydd ar werth i oedolion yn unig
  • Mynd â thân gwyllt i fannau cyhoeddus
  • Os gwnewch chi, fe allwch gael dirwy o £80 gan yr heddlu yn y fan a’r lle

Mae yn erbyn y gyfraith:

  • Cynnau neu daflu tân gwyllt yn y stryd neu mewn man cyhoeddus arall
  • Cynnau tân gwyllt rhwng 11.00 pm a 7.00 am - ac eithrio yn ystod dathliadau penodol
  • Os ydych chi’n euog fe allwch gael dirwy o hyd at £5,000 neu hyd at dri mis o garchar. Fe allwch hefyd dderbyn tâl o £80 yn y fan a’r lle.

Pryd gewch chi ddathlu gyda thân gwyllt?

Cewch danio tân gwyllt:

  • Tan hanner nos ar Noson Tân Gwyllt
  • Tan 1.00 am ar Nos Galan, Diwali a’r Flwyddyn Newydd Tsieineaidd
Twitter Facebook YouTube Instagram

Diolch am rannu'ch cyfeiriad ebost

Byddwn yn darparu'r wybodaeth addas i chi maes o law

Wedi gorffen

Diolch am eich cais

Wedi gorffen